Acaciastraat 58 | Nijmegen (oost)

Pijnstilling bij de bevalling. Nodig en gewenst?

Deze week verschenen twee berichten in het nieuws over pijnstilling bij de bevalling. “Laat barende vrouw zelf pijnstilling kiezen” is de titel én conclusie van een artikel in Medisch Contact. Gynaecoloog Gunilla Kleiverda, vindt dat vrouwen zelf kunnen bepalen welke vorm van pijnstilling zij krijgen als ze pijnstilling wensen.

Het tweede artikel gaat over de beschikbaarheid van pijnstilling als je bij de verloskundige bevalt. Een wens om pijnstilling betekende voorheen een verwijzing naar de gynaecoloog maar dat is veranderd door een uitspraak van het Zorginstituut Nederland. Vrouwen die lachgas bij de geboorte willen kunnen dat nu ook van de verloskundige krijgen.

Dit vind ik van pijnstilling bij de bevalling

De mate waarin vrouwen pijn ervaren bij de bevalling verschilt enorm. Er zijn vrouwen die aangeven dat ze de bevalling niet pijnlijk vonden. Zij zien baren als een sportieve prestatie: je moet er hard voor werken en soms even afzien maar wat voel je je blij en trots als je de eindstreep hebt gehaald! Anderen bereiden zich voor met Hypnobirthing, Yoga, Haptonomie of een andere cursus die maakt dat je goed voorbereid en ontspannen de bevalling tegemoet treedt. Zij zien de bevalling als een belangrijke ervaring voor moeder en baby. Zelf vond ik mijn drie bevallingen weinig pijnlijk. Ik kon de weeën goed opvangen met hulp van Frank, een warm bad en een lieve vroedvrouw. De laatste centimeter ontsluiting was lastig maar het persen daarna een opluchting. En toen ik het hoofdje geboren voelde worden wist ik dat ik eindelijk die langverwachte baby in de armen kon nemen.

Ik behoor niet tot de goeroes die beloven dat jouw bevalling gegarandeerd pijnloos kan verlopen. Het baren van een baby, vooral de eerste keer, is een flinke klus. Wat ook niet helpt is dat TV en film horror-stories maken van elke geboorte. Dat levert misschien leuke beelden op maar het heeft met de werkelijkheid weinig te maken. Zelfs het breken van de vliezen, volledig pijnloos, gaat in een soap gepaard met een van pijn samenkrimpende vrouw die uit roept “O MY GOD!!” Real-life programma’s laten vooral de spannende momenten zien, want een vrouw die ontspannen haar weeën weg ademt levert saaie TV op. Dit zijn meestal de enige bevallingen die meisjes en vrouwen zien voor ze zelf zwanger worden. Deze ervaring maakt dat een bevalling omgeven wordt met gevoelens van zorg en angst. Na een paar verjaardagsfeestjes met gruwelverhalen van vriendinnen zijn sommige vrouwen rijp voor de psychiater. Ik overdrijf niet: Tokofobia is de naam voor extreme bevalangst en volgens recent Engels onderzoek zou het voorkomen bij één op de tien vrouwen.

Moeten we dan alle vrouwen aan de ruggenprik leggen als ze een kind krijgen? Veel vrouwen denken dat dit dé oplossing is. Bij de tandarts vraag je toch ook om verdoving? Wendy van Dijk noemde in 2010 de ruggenprik “de uitvinding van de eeuw” en werd voor deze uitspraak geprezen én verguisd. In België bevalt 70% van de vrouwen met een ruggenprik. Maar dus ook 30% niet. In Duitsland en Amerika bevalt ruim de helft van de vrouwen zónder pijnstilling terwijl we weten dat in deze landen pijnstilling overal beschikbaar is. Het kán dus zonder.

Ik ben het eens met Gunilla Kleiverda als ze zegt: “Laat de barende vrouw zelf pijnstilling kiezen.” Zorg voor goede voorlichting over alle manieren om te bevallen en om je hierop voor te bereiden. Geef eerlijke informatie over alle methodes van pijnstilling. Vertel vrouwen over de werking van ruggenprik en morfine. Je hebt met deze middelen aantoonbaar minder pijn. Maar vertel ook eerlijk dat er bijwerkingen zijn. Dat je met een ruggenprik niet meer mobiel bent, niet zelf kan plassen, vaker een kunstverlossing krijgt en in het ziekenhuis moet blijven na de bevalling. Eén op de drie moeders en baby’s krijgt antibiotica toegediend omdat de ruggenprik koorts veroorzaakt. We weten dat dit bij baby’s de aanmaak van gezonde darmbacteriën verstoort. Zij hebben meer kans om afweerstoornissen, allergieën en obesitas te krijgen. Morfine helpt snel en vaak goed maar niet altijd. Sommige vrouwen worden er angstig van of suf en maken de geboorte van hun kind niet bewust mee. Baby’s kunnen benauwd geboren worden of zijn te suf om te drinken.

Er zijn alternatieve middelen om pijn te bestrijden zoals lachgas, acupunctuur of steriel water injecties. Die helpen wel maar minder goed. Voor sommige vrouwen is minder pijn goed genoeg. Zij willen alleen een middel dat hen door dat laatste lastige uur helpt. En willen weer fris zijn als de baby geboren wordt. Wat veel mensen niet weten is dat het lichaam zelf een pijnstiller aanmaakt tijdens de baring: endorfine. Dit is een stof die werkt als morfine. Een vrouw maakt veel endorfine aan als zij ontspannen, gesteund en ongestoord kan bevallen. Stress en angst gaan de aanmaak van endorfine tegen.

Baren zonder medicatie heeft voor veel vrouwen de voorkeur. Ik hoor vaak op het spreekuur: “Ik beval het liefst zonder pijnstilling maar als het nodig is hoop ik dat ik het vlot krijg.” Zorg dat pijnstilling overal waar vrouwen bevallen makkelijk beschikbaar is. Dus ook in het bevalcentrum waar je met je eigen verloskundige bevalt. En ook voor vrouwen die kiezen om thuis te bevallen, al zullen we thuis nooit alle methodes kunnen aanbieden. Waarom moet een vrouw die verder normaal bevalt naar een gynaecoloog of ziekenhuis verwezen worden? Als de natuurlijke aanpak niet helpt kan een verloskundige zelf een infuus inbrengen of injectie toedienen of de anesthesist in consult roepen.

Zorg dat barende vrouwen voldoende steun krijgen en niet alleen gelaten worden. Er is geen betere prikkel voor een pijnstillingswens dan aan je lot overgelaten zijn tijdens de bevalling.

Pijnstilling, het is fijn dat het er is als het moet, het is nog fijner als het niet nodig is. De keuze is aan de barende vrouw.

Meer info over medicinale pijnbehandeling

Pijnbehandeling zonder medicatie

Wat kan je zelf doen om te ontspannen?

Spring naar werkbalk