Acaciastraat 58 | Nijmegen (oost)

De keuzevrijheid tijdens zwangerschap en bevalling staat onder druk

Op de Geboortebeweging Dag sprak voorzitter Mira Westland zich uit over de beoogde gelijkwaardigheid in de relatie tussen zwangere vrouw en zorgverlener: “Volgens mij is die gelijkwaardigheid de kern van elke goede relatie. Het is de enige deur naar een echt gesprek. In onze menselijkheid kunnen we elkaar vinden èn begrijpen, ook als de discussie moeilijk wordt.”

image

De Geboortebeweging (GB) maakt zich zorgen over invloed van protocollen op de geboortezorg in de praktijk. Omdat zorgverleners de inhoud van richtlijnen bepalen worden vrouwen beperkt in het verwezenlijken van hun wensen tijdens zwangerschap en bevalling. Vrouwen met wensen die afwijken van de richtlijn worden neergezet als onbekwame zorgmijders. “We willen de praktijk veranderen. Zodat vrouwen de rechten die zij hebben ook daadwerkelijk kunnen uitoefen, zonder daarvoor als zorgweigeraar te boek te staan.” De keuzevrijheid tijdens zwangerschap en bevalling staat onder druk. Zwangere vrouwen zouden meer betrokken moeten worden bij beslissingen en betere voorlichting krijgen zodat zij zelf een gewogen keuze kan maken. “De cliënt is gelijkwaardig partner en beslissingsbevoegd in het eigen zorgproces.”

De Geboortebeweging organiseerde op 13 september de Geboortebeweging Dag in Amsterdam. De Geboortebeweging is opgericht in 2011 en is sinds dit jaar Stichting Geboortebeweging die zich inzet voor keuzevrijheid van vrouwen in de geboortezorg.

Bron: De Geboortebeweging

Thuis bevallen is veilig

In Nederland hebben vrouwen veel keuzeopties als ze gaan bevallen. Zo kan je kiezen of met of zonder pijnstilling wil kiezen. Of je liggend, zittend of in bad bevalt. En of je thuis of in het ziekenhuis wil bevallen. Die keuze is een eerlijke en veilige keuze want opnieuw is uit een groot, representatief onderzoek gebleken dat beide opties veilig zijn. Je loopt niet meer risico als je kiest om thuis of in het ziekenhuis te bevallen. Vooral aan vrouwen die kiezen om thuis te bevallen wordt vaak gevraagd of dat wel een veilige keuze is. Ook verscheen in 2010 een klein onderzoek dat beweerde dat het onveiliger zou zijn om thuis te bevallen: de babysterfte in Utrecht leek bij thuis bevallen hoger.

imageVerloskundige Ank de Jonge en gynaecoloog Joris van de Post van het VUmc en AMC deden onderzoek onder 80.000 zwangeren en publiceerden de uitkomsten deze week in Midwifery. Thuis bevallen is veilig en is géén oorzaak voor babysterfte. Babysterfte, die trouwens flink gedaald is in Nederland, komt met name voor bij prematuur geboren baby’s. Vrouwen die prematuur bevallen gaan naar het ziekenhuis. De onderzoekers gebruikten gegevens uit dezelfde periode als het Utrechtse onderzoek alleen gebruikten zij veel meer gegevens en keken beter naar bijkomende risicofactoren. Het is mooi dat moeders (en vaders) kunnen blijven kiezen waar zij hun baby geboren laten worden.

Een keuze uit de nieuwsberichten van deze week:

NRC.nl: ‘Thuis bevallen toch net zo veilig als in het ziekenhuis’ – 31 augustus 2015
KNOV.nl: ‘Thuis bevallen is veilig’ – 31 augustus 2015

 

Baringspijn is er niet voor niets

Baringspijn is er niet voor niets. Onder deze titel verscheen een artikel in Medisch Contact. Neurowetenschapper Ben van Cranenburgh en verloskundige-onderzoeker Irena Veringa MSc laten zien welke functies baringspijn heeft. Het is niet zo dat zij tégen pijnstilling pleiten maar zij laten zien dat pijn “er niet voor niets is” en waarschuwen tegen onnodige pijnmedicatie. Veel verloskundigen zullen herkennen dat een vrouw die pijn ervaart tijdens het persen even stopt zodat het oprekken geleidelijker gaat en de kans op inscheuren afneemt. Een vrouw met een ruggenprik zal dat niet doen, zij perst door.

Mooi is het pleidooi om in ziekenhuizen naast pijnmedicatie ook een warm bad, muziek en een masseur aan te bieden. In het buitenland is dit niet meer dan normaal maar het lijkt of ziekenhuizen in Nederland denken: “dan ga je maar thuis bevallen.” Een bevalbad in de verloskamer is een uitzondering in ons land.

Angst versterkt pijnsensaties. Daarom stellen de auteurs voor om vrouwen zelf meer regie te geven over hun bevalling en niet onzeker te maken. Zelfverzekerde en goed voorbereide vrouwen vragen minder vaak om pijnstilling. En als een vrouw dan om een ruggenprik vraagt doet zij dat om een goede reden.

Pijnstilling bij de bevalling

Pijnstilling bij de bevalling

Behalve het artikel zelf zijn ook de reacties interessant. Zoals de reacties van gynaecologen die zichzelf niet herkennen in het beschreven beeld: “elke gynaecoloog of verloskundige wil een goed verlopende baring.” Een andere lezer zegt over pijnstilling: we weten te weinig van de nadelen dus “niet doen tenzij.”

Hier vindt je het artikel van Veringa en van Cranenburgh.

Tips om om te gaan met pijn.

Lees ook mijn blog over pijnstilling bij de baring.

Waarom baby’s óók vaders nodig hebben

Veilig bevallenVaders openen de buitenwereld voor kinderen, meer dan moeders dat doen. Dat stelt onderzoeker  Susan Bögels. Moeder hebben meer lichamelijk contact met baby’s voor verzorging, voeding en troost, vaders hebben meer lichamelijk contact tijdens spel. Vaders durven meer zoals het omhoog gooien van baby’s. Het kind leert hierdoor beter met angsten omgaan. Vaders vormen de poort naar de buitenwereld.

Lees hier meer over het onderzoek naar Vaders en bekijk het filmpje.

 

Film over omgaan met pijn

Er is een nieuwe voorlichtingsfilm over omgaan met pijn tijdens de bevalling. Alle methodes worden op een rij gezet van natuurlijk tot ruggeprik. Welke voordelen heeft welke methode en welke nadelen? En hoe beleven moeders en vaders dit?

Verloskundigen lopen Marikenloop

imageEen geweldige prestatie vandaag in Nijmegen: 66 verloskundigen, gynaecologen, kraamverzorgenden plus sympathisanten uit heel Nederland liepen mee in de Marikenloop. Zij zochten sponsors en haalden daarmee het recordbedrag op van € 27.025 op voor Midwives4Mothers.

Midwives4Mothers (m4m) is een organisatie van Nederlandse verloskundigen die collega’s steunen in landen waar de verloskundige zorg niet zo goed georganiseerd is. Door het steunen van verloskundigen dáár verbetert de zorg voor moeders en baby’s. Ook JUNO was aanwezig en sponsort m4m.

Zie midwives4mothers

 

Baby’s krijger vaker en langer borstvoeding

Steeds meer vrouwen geven borstvoeding en houden dat ook langer vol.

Regelmatig blijkt uit onderzoek dat borstvoeding gunstig is voor de gezondheid van kind en moeder, zoals recent onderzoek van het RIVM. In veel Europese landen geven vrouwen vaker en langer borstvoeding dan in Nederland. Maar nu stijgen de cijfers ook in ons land. Dat blijkt uit de Peiling Melkvoeding 2015 van TNO onder ruim image1700 vrouwen.

Het aantal vrouwen dat kiest om borstvoeding te geven is in Nederland 80%. Na 6 maanden geeft 39% van de vrouwen hun baby nog borstvoeding. In 2010 was dat 18%. Hoogopgeleide moeders starten vaker met borstvoeding (90%) dan laagopgeleide moeders (69%). In de eerste twee weken na de geboorte de grootste daling te zien van het aantal moeders dat borstvoeding geeft. Redenen hiervoor zijn twijfels over voldoende melk, pijn bij het voeden en problemen met de aanlegtechniek. Als reden om te kiezen voor borstvoeding en langer te voeden noemen vrouwen de gezondheidsvoordelen voor hun baby.

Het RIVM verzamelde gegevens uit 44 artikelen. Hieruit blijkt opnieuw dat borstvoeding geven gezond is voor kind en moeder. Borstvoeding beschermt de baby tegen infectieziekten. In het eerste levensjaar zijn baby’s minder vaak ziek en worden minder opgenomen in het ziekenhuis. Maar er zijn ook gunstige effecten in de periode na de borstvoeding, zoals bescherming tegen overgewicht. Ook heeft het geven van borstvoeding effecten op de gezondheid van de moeder op langere termijn. Zo hebben voedende vrouwen een lager risico op hoge bloeddruk.

Zittend bevalt beter dan liggend

imageEen bevalling in zittende of hurkhouding verloopt vlotter dan als een vrouw op haar rug ligt. Dit wordt bevestigd in nieuw Duits onderzoek waar gekeken werd of de houding invloed heeft op de ruimte in het bekken. Zij deden dit op een unieke manier door met behulp van een MRI (magnetic resonance imaging) het bekken op te meten bij zwangere en niet zwangere vrouwen. Ze deden dit zowel rugligging als in geknielde hurkhouding. Het blijkt dat het bekken in verticale positie ruimer is dan liggend. Een ruimere doorgang betekent een vlotter verloop van de uitdrijving en minder kans op een kunstverlossing.

Aan dit onderzoek deden vijftig zwangere vrouwen mee met een kind in stuitligging en de wens voor een vaginale bevalling. Rond 37 weken zwangerschap kregen deze vrouwen een MRI-onderzoek van het bekken. Ook bij vijftig niet-zwangere vrouwen werd het bekken opgemeten. Uit het onderzoek blijkt dat bij zowel zwangere als niet-zwangere vrouwen de voor-achterwaartse bekkeningangsmaten significant kleiner zijn in de geknielde hurkhouding dan in de rugligging. Daarentegen zijn bij beide groepen de voor-achterwaartse maten van het bekken midden en de bekkenuitgang juist significant groter in de geknielde hurkhouding. Ook blijkt dat zwangere vrouwen in de hurkhouding een significant grotere voor-achterwaartse diameter van het bekken hebben dan niet-zwangere vrouwen. Alle andere voor-achterwaartse bekkenmaten zijn voor zowel de zwangere als niet-zwangere vrouwen gelijk.

 

Zwangere vrouwen kiezen bewust voor wel of geen screening

imageZwangere vrouwen kiezen bewust om wel of niet deel te nemen aan screening op downsyndroom. De 20-weken echo, voor screening op andere aangeboren afwijkingen, wordt meer gezien als standaardzorg.

In Nederland kunnen zwangere vrouwen – als zij dat willen – deelnemen aan prenatale screening op downsyndroom en ze kunnen een 20-weken echo krijgen. Op basis van voldoende en objectieve informatie en in combinatie met eigen waarden en normen, beslissen aanstaande moeders of zij gebruik willen maken van de mogelijkheden voor prenatale screening.

Bewuste keuze
In een kwalitatief onderzoek is het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) nagegaan wat ten grondslag ligt aan de beslissing van vrouwen uit specifieke bevolkingsgroepen om wel of juist niet gebruik te maken van prenatale screening. Uit het onderzoek blijkt dat tegen de gangbare verwachting in, de vrouwen de keuze om deel te nemen aan de screening op downsyndroom bewust nemen en daadwerkelijk als persoonlijke keuze ervaren. Terwijl ze de 20-weken echo als standaardzorg zien, als iets waaraan je automatisch deelneemt zonder daar bewust over na te denken.

Angst
Alle vrouwen uit het onderzoek hadden een zekere kennis over downsyndroom, al blijft de vraag of deze ‘voldoende’ is voor een ‘geïnformeerde beslissing’. Vaak was namelijk ook sprake van onjuiste vooronderstellingen, zoals de aanname dat het risico op een kind met downsyndroom laag is omdat dit niet in de familie voorkomt. In de afweging om wel of niet aan de screening deel te nemen blijken andere factoren, zoals emoties, een veel grotere rol te spelen. Bijvoorbeeld de angst dat er een andere test nodig is en er iets mis gaat met de zwangerschap.

Jongetje of meisje
Over de 20-weken echo is de kennis minder: sommige van de vrouwen wisten niet anders dan dat het een standaard echo is waar je het geslacht van het kindje kan zien. Over deelname en de mogelijke gevolgen daarvan – zoals de opsporing van een ernstige aangeboren afwijking – werd niet nagedacht.

Belemmeringen
Mogelijke belemmeringen om deel te nemen aan de screening op downsyndroom werden vaak genoemd als rechtvaardiging achteraf. Bijvoorbeeld de onzekere uitslag van de dure test en het gevoel van een laag risico op grond van leeftijd of familiegeschiedenis. Ook principiële overwegingen tegen abortus worden genoemd. Bij de 20-weken echo noemen de zwangere vrouwen geen belemmeringen.

Minder keizersnedes bij stuitligging

imageSteeds meer zwangere vrouwen met een baby in stuitligging krijgen een uitwendige versie aangeboden. Dit is het draaien van de baby naar een hoofdligging. Dit gebeurt via de buik van de moeder. Het draaien is in de helft van de gevallen succesvol. Dat blijkt uit recent onderzoek van Antje Beuckens onder ruim 2000 gezonde zwangere vrouwen.

De geslaagde versies leiden er toe dat veel minder keizersnedes nodig zijn om de baby geboren te laten worden. Een baby in stuitligging kán op de normale manier geboren maar in 80% van de gevallen wordt besloten voor een keizersnede. Een keizersnede valt in die gevallen vaak te verkiezen maar het blijft een ingreep die meer risico’s heeft voor moeder en baby. Uit het onderzoek blijkt een forse daling van het aantal keizersnedes door het draaien. De kans op een medische ingreep is flink kleiner als de baby met het hoofd eerst wordt geboren. De geboorte van een baby in hoofdligging verloopt in ruim 80% van de gevallen via de normale weg.

Steeds vaker is het een verloskundige die de versie uitvoert. Uit het onderzoek blijkt dat dit succesvol verloopt : 49% van de versies lukt. Ook draait een deel van de baby’s uit zichzelf zodat uiteindelijk 57% van de vrouwen normaal bevalt. Ook belangrijk: uit het onderzoek blijkt dat er nauwelijks complicaties zijn door het draaien, het is een veilige ingreep.

Hoe zit dat in Nijmegen?

Als de baby in stuitligging ligt kan je de baby laten draaien in het Verloskundig Centrum Nijmegen. De uitwendige versie wordt uitgevoerd door speciaal getrainde verloskundigen. En jazeker: zij deden mee aan dit onderzoek!

Lees meer over uitwendige versie in het Verloskundig Centrum Nijmegen

Lees meer over het onderzoek van Antje Beuckens